Yurakning anatomik tuzilishi va qon aylanish doiralari

ReferatTibbiyot va biologiya

Quyida shu mavzuda referat uchun namunaviy reja, tayyor kirish qismi, yozish bo'yicha maslahatlar va adabiyotlar ro'yxati. To'liq ishni (titul, mundarija, boblar, xulosa) Word faylda olish uchun pastdagi tugmani bosing.

📄 To'liq ishni olish

Reja

  1. Kirish
  2. Yurakning joylashuvi, tashqi tuzilishi va perikard
  3. Yurak kameralari va klapan apparati
  4. Yurak devorining qavatlari: endokard, miokard, epikard
  5. Yurakning o'tkazuvchi tizimi
  6. Koronar qon aylanishi va yurak innervatsiyasi
  7. Katta va kichik qon aylanish doiralari
  8. Xulosa
  9. Foydalanilgan adabiyotlar

Kirish

Yurak qon-tomir tizimining markaziy a'zosi bo'lib, uning ritmik qisqarishi tufayli qon butun organizm bo'ylab uzluksiz harakatlanadi. Shu sababli yurak anatomiyasini bilish tibbiyot ta'limining asosiy bo'g'inlaridan biri hisoblanadi: fiziologiya, patologik anatomiya, kardiologiya va jarrohlik fanlari aynan shu bilimlarga tayanadi. Yurak kasalliklari dunyoda o'lim sabablari orasida yetakchi o'rinlardan birini egallashi ham mavzuning dolzarbligini oshiradi.

Yurak ko'krak qafasining o'rta ko'ks oralig'ida, diafragma ustida joylashgan, ichi bo'sh muskulli a'zodir. U ikki bo'lmacha va ikki qorinchadan iborat. O'ng bo'lmacha bilan o'ng qorincha orasida uch tavaqali, chap bo'lmacha bilan chap qorincha orasida ikki tavaqali (mitral) klapan joylashgan. Qorinchalardan chiquvchi o'pka poyasi va aorta teshiklarida yarimoysimon klapanlar bor. Bu klapanlar qonning faqat bir yo'nalishda oqishini ta'minlaydi. Yurak devori uch qavatdan, ya'ni endokard, miokard va epikarddan tashkil topgan, tashqi tomondan esa perikard xaltasi bilan o'ralgan.

Yurakning o'ziga xos xususiyati uning avtomatiyasidir. Qisqarish impulsi yurakning o'zida, o'tkazuvchi tizimda hosil bo'ladi. Bu tizimga sinus-bo'lmacha tuguni (A. Keith va M. Flack, 1907), bo'lmacha-qorincha tuguni (S. Tawara, 1906), Giss tutami va Purkinye tolalari kiradi. Yurakning o'zi esa aortaning boshlang'ich qismidan chiquvchi o'ng va chap toj (koronar) arteriyalar orqali qon bilan ta'minlanadi.

Qon aylanishining yopiq tizim ekanini ingliz shifokori William Harvey 1628-yilda nashr etilgan "Exercitatio Anatomica de Motu Cordis et Sanguinis in Animalibus" asarida isbotlab bergan. Bugungi kunda qon aylanishi ikki doiraga ajratiladi: kichik (o'pka) doira o'ng qorinchadan boshlanib chap bo'lmachada tugaydi, katta doira esa chap qorinchadan boshlanib o'ng bo'lmachada tugaydi.

Ushbu ishning maqsadi yurakning makro- va mikroskopik tuzilishini, o'tkazuvchi tizimi va qon ta'minotini tizimli yoritib, ularni qon aylanish doiralari bilan bog'liq holda tushuntirishdan iborat. Buning uchun ishda yurakning topografiyasi, kameralari va klapanlari, devor qavatlari, o'tkazuvchi tizimi hamda koronar qon aylanishi ketma-ket ko'rib chiqiladi.

Yozishda nimaga e'tibor berish kerak

  • Anatomik atamalarni lotincha ekvivalenti bilan bering (masalan, valva mitralis, nodus sinuatrialis) va Terminologia Anatomica'ga mos yozing.
  • Yurak kesimi, klapanlar va o'tkazuvchi tizim sxemasini atlasdan (Netter, Sinelnikov) manbasini ko'rsatib ilova qiling: rasm matndan ko'ra tushunarliroq bo'ladi.
  • Katta va kichik qon aylanish doiralarida qaysi tomirda arterial, qaysisida venoz qon oqishini adashtirmang: o'pka arteriyasida venoz, o'pka venalarida arterial qon oqadi.
  • Referat anatomik bo'lgani uchun kasalliklarni davolash bo'yicha tavsiyalar bermang, faqat klinik ahamiyatini qisqa izohlang.

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. Xudoyberdiyev R.E., Ahmedov N.K., Zohidov X.Z. Odam anatomiyasi. Tibbiyot oliygohlari uchun darslik. — Toshkent: Ibn Sino, 1993.
  2. Ahmedov N.K. Odam anatomiyasi atlasi. — Toshkent: O'zbekiston milliy entsiklopediyasi, 2006.
  3. Сапин М.Р., Никитюк Д.Б., Николенко В.Н. и др. Анатомия человека: учебник в 2 т. Т. 1 / под ред. М.Р. Сапина. — М.: ГЭОТАР-Медиа, 2021. — 528 с.
  4. Standring S. (ed.) Gray's Anatomy: The Anatomical Basis of Clinical Practice. 42nd ed. — Elsevier, 2020.
  5. Netter F.H. Atlas of Human Anatomy: Classic Regional Approach. 8th ed. — Elsevier, 2022.
  6. Hall J.E., Hall M.E. Guyton and Hall Textbook of Medical Physiology. 14th ed. — Philadelphia: Elsevier, 2020.

To'liq ishni olish

Hujjatchi shu mavzuda referatni to'liq yozadi: titul varag'i, mundarija, boblar, xulosa va adabiyotlar — Word va PDF faylda. Hajm va talablaringizni botda aytasiz. Birinchi ish (20 betgacha) — 5 000 so'm.

📄 To'liq ishni olish

O'xshash mavzular